Van 1973 tot 1975:
1. MILAAN
In 1971 woonden wij in Breda. Robert werkte bij Esso, Yoka bij Meeus Reisbureau. Op een dag zag Robert een advertentie van de Engelse hotelgroep Strand Hotels; daarin werden salesmanagers gezocht voor Noord-, Midden- en Zuid-Europa.
Solliciteren
Robert had al wat jaartjes gewerkt voor de Griekse luchtvaartmaatschappij Olympic Airways, hij was vaak in Spanje geweest en dus solliciteerde hij op de functie voor Zuid-Europa. Het nieuwe verkoopkantoor voor Europa stond onder leiding van Marjo van Wijk. Zij was een dochter van de eigenaren van Hotel Du Gasque in Maastricht. Haar broers en ouders waren allen actief in de hotelwereld. Zij had een aantal jaren bij Philips in Eindhoven gewerkt en nu de taak op zich genomen om de Strand Hotels groep vaste grond onder de voeten te laten krijgen in Europa. Na een aantal sollicitatiegesprekken en een test kreeg Robert begin 1973 de aanstelling als Sales en Marketing Manager Zuid-Europa. Hij moest in eerste instantie werken vanuit een kantoor in Amsterdam. Ook de collega’s die de overige delen van Europa als werkterrein hadden, begonnen aan hun nieuwe taak. Er werden oriëntatiereizen naar Engeland georganiseerd om de hotels van de groep beter te leren kennen. Daar maakte het nieuwe salesteam kennis met de hoteldirecties en de mensen van het Strand Hotels hoofdkantoor.
Veel op reis
We verhuisden van Breda naar Amsterdam en huurden een ruime flat in de toen geheel nieuwe Bijlmermeer. We woonden daar ruim een half jaar. Yoka vond een leuke baan op het kantoor van de Zweedse luchtvaartmaatschappij SAS in de Leidsestraat in het hartje van Amsterdam. De nieuwe baan van Robert hield veel reizen in. Twee weken in Zuid-Europa, dan een week op kantoor, dan weer twee weken op reis en zo door. Zijn werkgebied omvatte Portugal, Spanje, Italië, Zwitserland, Griekenland, Gibraltar, Cyprus en Malta. Deze landen moesten allemaal met grote regelmaat bezocht worden. Omdat we nog maar pas getrouwd waren, was het verre van ideaal dat Robert zo veel van huis was. Na een jaar stelde Robert voor om in het hart van zijn Zuid-Europese werkgebied te gaan wonen. Dat zou reiskosten en tijd sparen en ons de mogelijkheid bieden wat meer samen te zijn. Net nadat Yoka zwanger werd in de nazomer van 1973, kwam de toestemming uit Londen voor de overplaatsing naar Milaan. We stelden aan Strand Hotels voor dat Yoka als officemanager het nieuw te openen kantoor in Milaan zou runnen en dat zij de administratie, reserveringen, telex en telefoon onder haar hoede zou nemen. Dat vond men een goed idee. Zo waren we dus allebei werknemer van Strand Hotels geworden.
Getto Ricca
Milaan werd in 1973 onze eerste post buiten Nederland. We werden expats en gingen op zoek naar een appartement. We vonden een mooie, moderne, ruime flat in de buitenwijk San Felice. Deze wijk viel onder de gemeente Segrate en was niet ver van het vliegveld Linate. In de volksmond werd het 'Getto Ricca' genoemd, omdat het een bewaakte luxe enclave was met eigen veiligheidsmedewerkers, winkels, restaurants, een bank en een sportclub. We kregen een sticker op de voorruit van onze auto zodat we vrij naar binnen konden rijden. Als er gasten voor ons kwamen, moesten die zich eerst melden bij de bewakingsdienst en werden wij gebeld of het in orde was om ze door te laten.
Kantoor aan huis
In een van de slaapkamers van ons appartement werd het Strand Hotels kantoor voor Zuid-Europa ingericht. We mochten kantoormeubelen, schrijfmachines, archiefkasten en een telex kopen. We kochten een Fiat 124, werden lid van de Malispina Sporting Club, waar een prachtig openluchtzwembad was, namen Italiaanse les en gingen aan de slag.
In die tijd waren de internationale telefoonverbindingen vanuit Italië nog niet automatisch. We moesten ons voor ieder gesprek met Londen of Amsterdam melden bij een Italiaanse telefoniste en om de verbinding vragen. Deze dames spraken nauwelijks of geen Engels. We moesten dan ook iedere keer onze naam duidelijk spellen en leerden dat snel in goed Italiaans te doen. Meerendonk klinkt dan als: Milano-Empoli-Empoli-Roma-Empoli-Napoli-Domodossola-Otranto-Napoli-Kilo. We zullen dat nooit meer vergeten.
Autoloze zondag
Gedurende de winter van 1973/1974 was er in heel Europa sprake van een oliecrisis. Europa had in de Midden-Oostenoorlog de zijde van Israël gekozen en als vergelding draaiden de Arabische landen de oliekraan dicht. Het was een hele bijzondere ervaring om de lege straten te zien in Milaan. Er werd veel gefietst en kinderen rolschaatsten rond onze flat. We zagen zelfs een langlaufer die wieltjes onder zijn ski’s had gemonteerd en zo snel door de verlaten straten gleed.
Wij wilden Kerst in Nederland doorbrengen en omdat Frankrijk niet meedeed aan de autoloze zondagen, bedachten we het volgende: zaterdagmiddag vertrekken uit Milaan richting de Mont Blanc-tunnel, daardoor nog op zaterdag Frankrijk in rijden en op zondag richting de Belgische grens rijden. Dat was een goed plan, maar op zondagavond waren we nogal vroeg bij de grens. Omdat we Nederland niet in mochten, besloten we naar Tom en Miep te gaan die dicht bij de grens woonden in Zeeuws-Vlaanderen. We staken op een stil weggetje de grens over en reden met onze Italiaanse auto in het donker zonder aangehouden te worden naar Axel.
Op zondag rijden door Frankrijk was een prima oplossing, daarom hadden we een dergelijk plan ook bedacht voor de terugweg: op zondagavond laat bij de ingang van de Mont Blanc-tunnel aankomen, ergens gaan eten om om middernacht, als de autoloze zondag voorbij was, door de tunnel Italië in te rijden. Rond 9 uur ’s avonds arriveerden we aan de voet van de berg bij Chamonix. We zochten een restaurant en hadden een prima diner. We doodden de wachttijd nog wat met koffiedrinken, maar eindelijk werd het middernacht en reden we de berg op naar de ingang van de tunnel. We vonden het daar erg rustig, we verwachtten lange files, vooral van vrachtauto’s die het zelfde slimme plannetje hadden als wij. Er was geen kip te bekennen op de donkere besneeuwde berg. We reden zonder enig oponthoud de tunnel in. Wat bleek? Die zondag had de Italiaanse regering besloten dat het geen autoloze dag zou zijn. Dit in verband met een katholieke feestdag waarop iedereen in staat moest zijn naar de kerk te gaan. We hadden dus alles voor niets gepland en net zo goed rustig zondagmiddag Italië kunnen inrijden. Nu kwamen we midden in de nacht uit de Mont Blanc-tunnel in een dikke mist terecht, waarin we bijna stapvoets moesten rijden om onze flat in Milaan te bereiken.
Eigenwijze dokter
In het voorjaar van 1974 richtten we een slaapkamer van onze flat in als babykamer. De geboorte van Ellen kwam snel naderbij. We kochten in Milaan leuke trendy kindermeubeltjes, een knalgele kinderwagen en een buggy. Yoka was in Milaan onder controle bij een Italiaanse gynaecoloog. De dokter in Nederland had, vlak voor ons vertrek, uitgerekend dat onze baby in april ’74 geboren zou worden. Dat geloofden wij natuurlijk, maar de dokter in Milaan dacht daar anders over. Volgens hem zou de baby pas een paar maanden later, in juni, komen. We dachten dat die eigenwijze Italiaan het mis had en hielden vast aan april. Omdat Yoka het prettig vond dat de baby dicht bij de familie en met behulp van de (zo dachten wij) prima Nederlandse doktoren geboren zou worden, gingen we begin april met de auto terug naar Nederland. Daar snel weer naar de dokter voor een check. ‘Wel, kijk, kijk,’ zei de Nederlandse dokter, ‘ik geloof dat ik me vergist heb. Het ziet er naar uit dat de baby toch pas in juni geboren wordt.’ Bijna drie maanden kon Robert natuurlijk niet wegblijven van z’n werk en dus reed hij maar alleen terug naar Milaan om daar weer aan de slag te gaan.
Bijzondere vlucht
Toen het juni werd belde Yoka om te vertellen dat de baby niet lang meer op zich zou laten wachten. Robert dacht even snel van Milaan naar Amsterdam te kunnen vliegen. Maar dat viel tegen. Jammer genoeg waren alle vliegtuigen vol en was er dus geen plaats voor een nerveuze, aanstaande vader. Gelukkig was een vriend van ons de stationmanager van KLM in Milaan. Hij ging even praten met de captain van de KLM DC9, die op het punt stond van vliegveld Linate naar Amsterdam te vertrekken. Toen de captain hoorde van de reden van de reis wilde hij Robert wel, bij wijze van uitzondering, laten meevliegen op de jump seat in de cockpit. Dat was natuurlijk een schitterende ervaring, met de koptelefoon op, tussen de captain en de eerste piloot, in de speciale driepuntsgordel steil omhoog over de besneeuwde toppen van de Alpen naar Amsterdam. De landing met de ondergaande zon boven de Noordzee was onvergetelijk.
Geboorte van Ellen
Robert was op tijd voor de bevalling, die trouwens erg veel voeten in de aarde had. De baby deed er niet minder dan drie dagen over voordat ze eindelijk besloot haar verzet op te geven en op 16 juni 1974 in Amsterdam ter wereld kwam. Het was een vrij zware bevalling, met nogal wat nazorg voor moeder Yoka. De baby was een meisje en dat was toen, in de jaren dat een scan nog niet bestond, nog altijd tot het moment van de geboorte niet zeker. We noemden haar Ellen Daphne met als roepnaam Ellen.
Toen Ellen ruim een week oud was vlogen we met haar in haar prachtige gele Italiaanse kinderwagen terug naar Milaan. We waren uiteraard heel erg trots. Een prachtige baby die we gelijk al konden laten proeven aan haar toekomstige internationale leven in de fast lane. De KLM-stewardessen vonden zo’n week oude babypassagier erg gezellig. We kregen uitstekende service aan boord.
La dolce vita
Ellen was in juni geboren en er brak een mooie, lange, Italiaanse zomer aan. We genoten van het zonnige Italiaanse leven en aten veel met vrienden in de uitstekende restaurants die Milaan rijk is. Omdat we aan de rand van de stad woonden, gingen we vaak naar een soort boerderijrestaurant waar een plattelandse, heel ontspannen dorpssfeer hing. Vader ging op jacht, schoot wat klein wild, La Mamma stond in de keuken en wij kwamen ’s avonds de fazant en het konijn proeven die de jachtopbrengst van die dag vormden. De pasta werd daar vers bijgemaakt en de wijn was bijna gratis. We bouwden een leuke, internationale kring van vrienden op. Ellen groeide als kool en sliep vaak onder een olijfboom in haar gele bakje onder een vitragegordijntje tegen de muggen, terwijl wij ons te goed deden aan een prima Italiaans diner. We verkenden Noord-Italië en Zwitserland met onze Fiat 124.
Familie uit Nederland kwam in de zomervakantie naar Milaan. We maakten een leuk programma, met tochten in de omgeving, winkelen in Milaan en vele uurtjes aan het zwembad van de Malispina Sporting Club.
Kerstengeltje
Ook tijdens de kerstvakantie van 1974 hadden we een huis vol bezoek. We maakten er leuke dagen van en bezochten onder andere een nachtmis in het kleine dorpskerkje bij ons in de buurt.
We hadden veel contact met onze Zweedse buren, de familie Pilz. Zij hadden een dochtertje van een jaar of zeven. Er werden in dat gezin veel traditionele Zweedse feestdagen gevierd. Toen het Zweedse Santa Lucia-feest was aangebroken, kwam kleine Anna midden in de nacht in een witte jurk met brandende kaarsen op haar hoofd naar onze flat en serveerde ons in bed koffie met eigengebakken Zweedse koekjes. Het leek of we al in de hemel waren en er even een engeltje langskwam.
Promotie
Vanuit Milaan kon Robert nu sommige van zijn salestrips in de regio per auto doen. Venetië, Turijn, Genua, Siena, Florence, Lugano, Genève en Rome werden per auto bezocht. In Milaan woonden we midden in een belangrijke markt voor de Strand Hotels hotelkamers die verkocht en gepromoot moesten worden in het Middellandse Zeegebied. Nauwe samenwerking met luchtvaartmaatschappijen, verkeersbureaus, touroperators en grote internationale bedrijven leverde goede resultaten op. Zo goed zelfs dat de Amerikaanse Intercontinental Hotels, die geen saleskantoor hadden in Zuid-Europa, een oogje lieten vallen op Robert en hem vroegen voor een sollicitatiegesprek naar Londen te komen. Zij boden hem een soortgelijke functie aan met een kantoor in het PanAm gebouw in New York. Robert diende zijn ontslag in bij het Londense hoofdkantoor van Strand Hotels. Dat vond men niet zo’n goed idee. Ze wilden hem graag vasthouden voor de groep en boden een promotie aan. Ze vroegen hem naar Londen te komen en daar te gaan werken op het Strand Hotels hoofdkantoor als Sales Manager voor heel Europa.
Ponden in plaats van lires
Ondanks het leuke en gezellige leven dat we hadden opgebouwd in Milaan, leek Londen ons ook heel spannend. De winkels, musicals, cultuur, wat dichter bij Nederland en een minder moeilijke taal. Betaald worden in ponden in plaats van lires, ook dat sprak ons aan. Bovendien was het wel degelijk een goede promotie. Dus accepteerden we de nieuwe baan en lieten de verhuizers komen. Londen werd, na twee jaar Milaan, de nieuwe woon- en werkplek voor ons drietjes. In de zomer van 1975 vlogen we van Milaan naar Londen en begonnen vol goede moed aan een nieuw hoofdstuk van ons expatleven.
De Strand Hotels Groep
Strand Hotels maakte deel uit van het Engelse bedrijf J. Lyons, een groot bedrijf dat marktleider was in de exploitatie van restaurants, tea houses, fastfoodrestaurants en koekjesfabrieken. De hotelafdeling bestond uit zo’n twintig hotels in Londen, Birmingham, Manchester, Glasgow, Dublin en nog wat andere steden. Tot die groep behoorden bekende en heel grote hotels zoals het Cumberland, het Strand Palace en het Regent Palace Hotel in het hartje van Londen. Hotels van een formaat dat wij in Nederland niet kennen, 1000 kamers was heel normaal.
De Strand Hotels groep had besloten dat ze ook buiten de grenzen van de UK wilden groeien, de groep ging een groot hotel in Amsterdam bouwen. Dat werd het Alpha Hotel, met 600 kamers dicht bij de RAI gelegen. Het werd het grootste hotel van Nederland en dat is het nog steeds, maar het is inmiddels in andere handen overgegaan en wordt nu geëxploiteerd door Accord onder de merknaam Novotel. Vanwege de groeiplannen op het vasteland van Europa wilden de Engelsen een marketing-, sales- en reserveringskantoor openen in het Alpha Hotel om van daaruit geheel Europa te bewerken en voor een optimale kamerbezetting in alle hotels van de groep te zorgen. In de advertentie die Robert las, werd dit plan aangekondigd en nodigde men kandidaten uit voor de salesmanager functies voor Noord-, Midden- en Zuid-Europa.