In 1975:
2. LONDEN
Het was zomer 1975 toen we met z’n drietjes landden op Heathrow en begonnen aan een nieuw buitenlands avontuur. De taxi’s in Londen zijn beter dan waar ook ter wereld en heel geschikt voor veel bagage en vooral ideaal om een kinderwagen naar binnen te rijden. Omdat we nog geen huis hadden, werden we door de leiding van de Strand Hotels Groep ondergebracht in de managersflat van het Kingsley Hotel. Dit kleine, enigszins ouderwetse hotel is gelegen aan het eind van Oxford Street in het hart van het Londense winkel- en theatergebied. De voor ons gereserveerde accommodatie was vrij eenvoudig, we beschikten over een keukentje, een grote slaapkamer, een zitkamer en een badkamer. Omdat de locatie van het hotel zo uniek was – we konden Londen vanuit dit hotel te voet verkennen – hadden we het daar toch naar ons zin. Als we op stap gingen, namen we Ellen mee in de knalgele Italiaanse kinderwagen. We kochten bij Boots een kleine zwart-wit tv om de avonden wat gezelliger te maken. Yoka ging inkopen doen bij de winkels in de buurt, de groenteman, de slager en de bakker. Er waren daar leuke, kleine buurtwinkels. Tijdens haar eerste bezoek aan de groenteboer vroeg zij om champignons. 'One ounce' was wel genoeg dacht ze. Dat bleken twee of drie kleine paddestoelen te zijn. Een Engelse ounce is niet hetzelfde als een Nederlands ons; het is maar 28 gram. Zo leer je Engels in de praktijk.
Aanslagen
De jaren zeventig was de periode dat de opstandige Noord-Ierse IRA-beweging van zich liet horen en regelmatig in Londen bommen liet ontploffen en aanslagen pleegde. Dat was nieuw voor ons en we hadden daar geen rekening mee gehouden toen we het aanbod om in Londen te komen wonen accepteerden. We zaten soms ’s avonds in ons hotelflatje en hoorden dan buiten een luide knal als er weer eens een bom ontplofte. Zo’n 'big bang' werd dan binnen enige minuten gevolgd door de gillende sirenes van politie, ambulances en brandweerauto’s. De volgende dag lazen we in de kranten wat er gebeurd was.
Robert ging iedere dag met de ondergrondse naar zijn kantoor. Dat was gevestigd in het bijgebouw van het Regent Palace Hotel, in een zijstraat van Piccadilly Circus. Hij liep altijd van het metrostation naar het hotel langs een typische Engelse vuurrode brievenbus. Op een middag ontplofte in die brievenbus een IRA-bom. Er waren verscheidene gewonden op Piccadilly Circus. Gelukkig was Robert daar op dat moment net niet in de buurt. In de hotels golden extra veiligheidsmaatregelen en ieder verdacht pakje, doos of verlaten koffer moest worden gemeld en door bomexperts verwijderd. Er was een vrij nerveuze stemming in Londen.
Autoperikelen
Robert zou, volgens zijn contract, een auto van de zaak krijgen. Na een paar weken werden de autosleutels en de papieren op zijn kantoor gebracht met de mededeling dat de auto op hem stond te wachten in een parkeergarage vijf minuten lopen van Piccadilly Circus. Na werktijd ging hij op zoek. De garage en auto (een ruime Ford) waren snel gevonden, maar wat bleek… het stuur zat aan de verkeerde kant en het was ook nog een automaat. Beide nieuw voor Robert die nog nooit in Engeland en ook nog nooit in een auto met automatische versnelling had gereden. Er was niemand om iets uit te leggen. Na wat onderzoek en voorzichtig uitproberen lukte het langzaam van de vierde etage de garage uit te rijden. Na kantoortijd is het rond zes uur volop spitsuur op Piccadilly Circus en dus niet eenvoudig om met deze grote auto links te rijden zonder te schakelen en direct deel te nemen aan het drukke Londense verkeer. Robert was omringd door geroutineerde en agressief rijdende taxi’s en dubbeldeksbussen. Ondanks alles lukte het toch nog aardig om ongeschonden en zonder gps de weg te vinden in de spitsuurheksenketel. Tijdens onze Londense jaren hebben we maar één keer een aanrijding gehad en dat was op de round-about voor Buckingham Palace. De schade viel mee en was een week later weer helemaal hersteld.
Een eigen huis...
Nu we een auto hadden konden we op huizenjacht. We besloten dat een huis kopen de beste oplossing zou zijn. We hadden in Italië wat gespaard en zouden dus een aanbetaling kunnen doen. Het hartje van de stad is onbetaalbaar. We hadden graag in Belgravia of achter Harrods gewoond, maar dat zat er niet in.
We toerden in de weekenden door de buitenwijken van Londen en gingen op zoek in de kleine stadjes en dorpen in de omgeving. Ellen vond dat maar niks en protesteerde vaak luid vanuit de knalgele bak van haar modieuze kinderwagen op de achterbank.
We bezochten makelaars en plozen de kranten uit, maar konden niet snel slagen. Ons budget was beperkt, we moesten de grens trekken bij 15.000 pond, in die tijd ongeveer 90.000 gulden. Het lukte ons toch iets leuks te vinden. Een drive-inwoning in een leuk straatje in Ashford in Middlesex (richting Heathrow airport). Vandaar kon Robert een stukje met de auto rijden naar een metrostation en dan met de ondergrondse Piccadillylijn makkelijk zijn kantoor bereiken. We kochten het huis en wat nieuwe meubelen. We leerden veel van de Engelse regels bij makelaars, notarissen en banken. We knapten het huis op en pakten onze spullen uit, die we uit Milaan hadden laten verschepen. We hadden weer een huis en het zag er allemaal prima uit. 1975 was een prachtige, warme zomer. Achter ons huis was een leuke, oude, volgroeide tuin, waarin Ellen al snel ontdekte dat er frambozen groeiden. We hadden prachtige rozenstruiken en kochten voor Ellen een opblaasbaar badje. Op 15 juni 1975 vierden we Ellens eerste verjaardag in de tuin en legden de taart en het uitblazen van een kaarsje vast met onze 8mm-filmcamera.
Kerst in Amsterdam
Toen het winter werd en Kerst naderbij kwam besloten we met onze Engelse Ford naar Amsterdam te gaan om daar de kerstdagen met wederzijdse ouders en andere familieleden door te brengen. We reden van Ashford via Londen naar de veerboot Dover–Calais en maakten zonder problemen de overtocht. Het was erg slecht weer en de autorit van Frankrijk naar Amsterdam werd gehinderd door sneeuw en ijzel. We waren halverwege toen we een harde knal hoorden en de voorruit door steenslag in sterretjes uiteenspatte. Het was kerstavond, geen garage open en het werd al aardig donker, dus er zat niets anders op dan voorzichtig, met het hoofd uit het raampje, door te rijden naar Amsterdam. We hebben het gered, maar het was een gevaarlijke en heel oncomfortabele reis. In Amsterdam lieten we een nieuwe voorruit plaatsen.
Veel te ontdekken
Er was in de omgeving van Ashford veel te zien. We woonden niet ver van Windsor Castle en de Cotswolds. We gingen vaak die kant op en genoten van wandelingen in de parken en de tuinen rond Windsor Castle. Ook in Londen kenden we langzamerhand goed de weg. We gingen in de weekenden vaak lunchen in de Carvery van de grote hotels van de Strand Hotels Group. We wandelden langs de Thames, over Trafalgar Square door Covent Garden en over de Tower Bridge. Londen is altijd een heel trendy stad geweest, met interessante markten, winkelstraten, musea en theaters. We kochten twee met beige canvas beklede banken bij Liberty’s – een topwarenhuis in Oxfordstreet – en speeltjes voor Ellen bij de beroemde Hamleys in Regent Street. We keken naar het zilver en antiek in Portobello Road, de hip geklede punks in Kings Road en Beatles-trend in Carnaby Street. Er was zoveel te ontdekken in deze prachtige wereldstad en we zaten er met onze neus bovenop.
Robert bezocht veel hotels van de Strand Hotels Group in andere steden in Engeland, Schotland en Ierland. Hij ging naar Birmingham, Nottingham, Manchester, Dublin en Glasgow en kreeg de mogelijkheid veel van Groot-Brittannië te zien.
Gemis
Het leven in Engeland is duur vergeleken met Europa en omdat Robert hier niet een expatcontract had, maar gewoon als Engelsman was aangesteld, konden we ons na aftrek van de hypotheek, belasting en andere vaste kosten niet al te veel veroorloven. De luxe winkels en warenhuizen, de restaurants en de musicals waren voor ons niet weggelegd. Yoka had in Londen geen werk en was meestal met Ellen thuis in Ashford. Robert ging regelmatig op reis in Europa en maakte lange dagen op kantoor in het hartje van Londen. We misten onze familie en vrienden en hadden het niet zoals we verwacht hadden. Er waren wel wat leuke kanten aan het leven daar, maar de schaal ging toch doorslaan naar het vinden van iets wat ons meer sociale contacten, inkomsten en bevrediging zou kunnen geven.
Terug naar Nederland
We zagen een advertentie in de krant, het Amsterdam Hilton zocht een Director of Sales & Marketing. Dat leek ons wel wat. Robert solliciteerde en ging naar Amsterdam om de General Manager, de Amerikaan Peter Howard, te ontmoeten. Hij werd aangenomen en we konden nu wat dichter bij de familie gaan wonen. Robert ging werken bij een zeer toonaangevende, wereldwijd vertakte hotelgroep met een uitstekende reputatie.
We verkochten ons huis in Ashford voor 16.500 pond, een winst van 10%. Jammer genoeg was het Engelse pond inmiddels gedevalueerd van 6 gulden naar 4 gulden. Dus er was geen echte winst. Dit huis in Ashford heeft nu waarschijnlijk een waarde van enige tonnen, maar ja, als je alles van tevoren weet… Achteraf is zoiets heel makkelijk te zeggen, maar in 1975 waren we nog niet zo slim.
HOOGLAND & SASSENHEIM
We verhuisden van Ashford naar Hoogland en huurden daar aan de rand van Amersfoort een drive-in woning.
Het Amerikaanse Hilton-concern is heel enerverend en leerzaam om voor te werken, de promotie-activiteiten stelden Robert in staat regelmatig naar de USA te reizen. Er werd deelgenomen aan internationale reisbeurzen en nauw samengewerkt met het Nationaal Bureau voor Toerisme, de VVV en de KLM. Er zijn bij Hilton veel trainingen en cursussen. Een opleiding van zes weken in het Hilton in Montreal in Canada was daarvan wel een hoogtepunt. Tijdens een van de salestrips naar de USA nam Robert, op zijn verjaardag, 10 september, zijn ouders mee. Zij waren nog nooit in Amerika geweest en hadden nooit met een jumbo gevlogen, de reis van hun leven. Om de verjaardag te vieren werd er champagne gedronken aan boord van de KLM. De dag na aankomst, op 11 september, gingen ze met z’n drieën dineren op de bovenste etage van een van de Twin Towers van het World Trade Center in New York. Het vrij beroemde en luxueuze restaurant heette: 'Windows on the World' en werd geëxploiteerd door de Hilton Hotel Groep. Ze kregen een vip-tafel aan het raam en keken van de 107de etage uit over Manhattan Island bij avond. Een onvergetelijke belevenis. Natuurlijk extra onvergetelijk omdat 11 september precies de dag was dat 24 jaar later de terroristen met hun gekaapte vliegtuigen het World Trade Center binnenvlogen en de hele zaak instortte.
Wonen in Hoogland beviel ons heel goed. Voor het dagelijkse heen en weer rijden naar het Amsterdam Hilton kochten we een van de eerste VW Golf-auto’s met een dieselmotor. De files waren niet zoals nu, 25 jaar later, en Robert kon binnen het uur van Hoogland naar Amsterdam rijden.
Assistent
Robert moest voor het Amsterdam Hilton Hotel een nieuw sales- en marketingteam samenstellen. In Londen hadden wij een heel aardige Nederlandse jongeman ontmoet. Zijn naam was Coen Masselink en hij werkte rond 1977 als Front Office Manager bij het Heathrow Hotel. Robert zocht contact met hem en vroeg hem over te komen voor een sollicitatiegesprek. Coen werd aangesteld als Roberts assistent. Op dit moment is Coen Masselink al weer vele jaren algemeen directeur van het Kurhaus Hotel in Scheveningen.
Happy family
Eind 1975 was het feest, Yoka was weer zwanger en in augustus 1976 werd Robert-Paul in Amersfoort geboren. Een gezonde, prachtige baby en nog wel een jongetje!! We waren een happy family, twee gezonde kinderen en nog wel een meisje en een jongen, dat was prima voor elkaar.
Ernstig ziek
Ruim een jaar later hadden wel even de schrik van ons leven. Robert-Paul werd ernstig ziek en met een hevige aanval van paratyfus opgenomen in het ziekenhuis in Amersfoort. Hij was pas anderhalf jaar oud en begreep dus zelf niets van wat er aan de hand was. We huilden van machteloosheid toen we hem vastgebonden in bed aan een infuus zagen liggen op een geïsoleerde afdeling van het ziekenhuis. Gelukkig was hij na een paar dagen dankzij het infuus al weer aardig opgeknapt en liep het met een sisser af. Een ernstige ziekte is ook voor een klein kind een heel drama, want op die leeftijd begrijpen ze niets van alleen in het ziekenhuis blijven, met prikjes en een infuus en vastgebonden in een speciaal bed omdat ze anders aan het infuus trekken. Het duurde nog maanden voordat hij weer helemaal de oude was en weer vertrouwen had in het alleen-zijn en rustig kon gaan slapen. Voor ons allemaal een dramatische ervaring maar gelukkig met een goed einde.
Naar een koophuis
Het wonen beviel ons best in Hoogland en omdat veel vrienden en kennissen in die tijd aan een koophuis waren begonnen en de huizenprijzen nogal in de lift zaten, besloten ook wij tot de koop van een huis over te gaan. Dicht bij waar we woonden vonden we een heel leuk huis met tuin en garage aan een plein met veilige speelruimte voor de kinderen. We kochten dat huis in 1977 en verhuisden over een afstand van maar een paar honderd meter. De kortste van al onze verhuizingen.
Partijen en feesten
De kinderen gingen in Hoogland naar leuke kleuterschooltjes. We vierden enthousiast alle Nederlandse feestdagen, verjaardagen en de regelmatige Hilton-partijen en -feesten.
In het Hilton nam Robert het initiatief om jaarlijks voor alle relaties, bekenden en de pers een groot jaarfeest te organiseren. De Oranje balzaal van het Hotel werd dan geheel gedecoreerd en gebracht in het thema van dat jaar. Robert was de drijvende kracht en producent en het Hotel trok veel aandacht met een Country & Western Party, een Afrikaanse safariparty, een Oostenrijks wintersportfeest en een I Love New York-feest. Niets was te dol om de gasten op een onvergetelijke avond te trakteren. Voor het wintersportfeest werd een skihelling gebouwd, er werden skihutten geleend van de Zwitserland-stand op de vakantiebeurs in Utrecht, een Weens orkest werd geleend van het jaarlijkse bal van de Oostenrijkers in Huis ter Duin, honderden kunstkerstbomen van Schiphol, een groot decordoek met een besneeuwde berg van de NOS uit Hilversum en een paar duizend kilo kunstsneeuw toverden de Balzaal om in een sprookjesachtig winterlandschap.
Voor de safariparty werd een deal gemaakt met safaripark de Beekse Bergen en stonden we in safarikostuum met twee levende cheeta’s aan een riempje bij de deur en deelden aan alle gasten een echte safarihelm uit. Het nationale ballet van Senegal, dat optrad in theater Carré, kwam na de voorstelling optreden in de Balzaal van het Hilton. De Duitse Firma Steiff met handelsmerk Knopf im Ohr leverde ons een schitterende collectie speelgoeddieren. Daarbij waren gorilla’s, slingerapen, leeuwen, giraffen en zebra’s. Het werd allemaal mooi belicht en het zag er prachtig uit.
Voor de 'I Love New York'-party had Robert contact gezocht met het New York Visitors en Convention Bureau en kreeg daar een ongelooflijke medewerking van. Er werden containers vol New Yorkse props ingevlogen. Hotdogstands, New Yorkse politie-uniformen en de typische brandslangen aansluitpaaltjes die overal in New York op de straathoeken staan. Er werd een lichtgevende glazen dansvloer geïnstalleerd, de catering werd helemaal in stijl van de beroemde 'Inn on the Park' gedaan. Er werden artiesten ingevlogen waaronder de volledige cast van de musical 'Grease '. Het was de grootste Big Apple-promotie ooit buiten Amerika gehouden. Het werden een voor een spetterende feesten waar ook door de kranten veel aandacht aan werd besteed en waar Robert zich helemaal op kon uitleven.
Congressen
In deze Hilton-jaren kreeg Yoka de kans om te werken voor een Belgische firma die grote congressen organiseerden. Niet alleen in het Amsterdam Hilton maar ook in het Marriott Hotel en in het RAI-gebouw waren activiteiten waar Yoka soms met behulp van haar zusje Miep aan de slag kon.
Scheveningen en Sassenheim
Na vier jaar Hilton werd Robert benaderd door de Stichting Scheveningen Bad en gevraagd om te komen helpen met de marketing en perscontacten t.b.v. de wederopbouw van de badplaats Scheveningen. De opening van het gerestaureerde Kurhaus Hotel, het golfslagbad, de vernieuwde Pier en Gevers Deynoot-plein, de boulevard en het Casino moesten gezamenlijk met de VVV-kantoren van Den Haag, Scheveningen en Kijkduin aan de slag om de bezoekersaantallen omhoog te krijgen. Een leuke baan waar hij zich thuis voelde vanwege de organisatie van de evenementen, marketing en pr-activiteiten.
Na een jaartje voor dag en dauw en ’s avonds laat van Hoogland naar Scheveningen en terug met de trein en de tram gereisd te hebben, besloten we dat het beter zou zijn wat dichter in de buurt van Den Haag te gaan wonen. We gingen weer op zoek. Het werd uiteindelijk Sassenheim waar we een leuk huis, als casco kochten en dat zelf gingen afbouwen. Dat huis zouden we zes jaar in bezit hebben. De kinderen pasten zich snel aan en vonden het leuk wonen in Sassenheim. We konden tennissen bij Dekker in Warmond, ’s winters schaatsen op de Kaag, naar de bollenvelden en het strand van Noordwijk en waren natuurlijk veel in Scheveningen voor de begeleiding van al de evenementen die daar plaatsvonden.
Een van de taken van de Stichting Scheveningen Bad was het bevorderen van de kwaliteit van de Scheveningse restaurants en de strandpaviljoens. Daartoe was een aantal keuringsteams in het leven geroepen en die werden na wat training en met instructies en beoordelingsformulieren op pad gestuurd. Dit alles werd door Robert gecoördineerd. Maar wij werden zelf ook een van die keuringsteams. We moesten jaarlijks in ruim 40 Scheveningse restaurants eten en een keuringsrapport schrijven. Dat lijkt erg leuk maar je moet het tempo er wel inhouden. We namen meestal de kinderen mee en die leerden daardoor natuurlijk heel goed hoe ze zich daar moesten gedragen en hoe de verschillende keukens smaken. Een leerzame periode. Er werd na verzameling van alle rapporten een totaaloverzicht gemaakt met een rangorde van de deelnemende restaurants. De restaurants konden zeesterren verdienen en kregen een officieel ingelijst certificaat. Vijf sterren heel erg goed en één ster niet zo best. Dit werd uitgereikt tijdens een persconferentie en de winnaars hingen de certificaten trots bij de deur van hun etablissement.
Leeuwenhorst
Tijdens onze Sassenheim-jaren werkte Yoka bij het hotel en congrescentrum Leeuwenhorst in Noordwijk. Zij was daar betrokken bij de organisatie van congressen en trainingsbijeenkomsten. Vooral Shell was in Leeuwenhorst een grote klant.
Trusthouse Forte Hotels
Na een tweetal jaren bij de Stichting Scheveningen Bad kreeg Robert een baan aangeboden als directeur Nederland van Trusthouse Forte Hotels. Deze heel grote Engelse hotelgroep was de laatste jaren sterk gegroeid en had inmiddels de voormalige werkgever van Robert in Milaan en Londen, de Strand Hotels Groep opgekocht. Trusthouse Forte bestond nu uit 800 hotels, honderden restaurants en een grote bedrijfscateringorganisatie. Het kantoor voor Nederland was gevestigd in een mooie art-deco stijl vrijstaande villa naast het Apollo Hotel in Amsterdam. Ook dit hotel behoorde tot de groep.
De overstap van Scheveningen naar Amsterdam was snel gemaakt en er brak een heel leuke tijd aan met veel promoties, landelijke acties en reizen. Het internationale karakter van deze organisatie maakte het werk heel interessant. Er waren verkoop- en reserveringskantoren verspreid over heel Europa en daar had Robert veel contact mee. Vaak reisjes naar het hoofdkantoor in Londen waar we nog wat oud-collega’s en vrienden ontmoetten en deelnamen aan internationale reisbeurzen. Ook de grootste reisbeurzen ter wereld, de WTM in Londen en de ITB in Berlijn, werden ieder jaar bezocht.
Elf Londense taxi’s
Een van de leukste acties in die periode was een Gouden Sticker-promotie voor het bevorderen van de bekendheid van de twintig Londense hotels van de groep. Om aandacht te trekken had Robert bedacht dat iedere reisagent die een reservering maakte in een van de Londense hotels voor iedere geboekte kamernacht een sticker zou krijgen. Deze stickers moesten op een speciaal ontworpen kaart verzameld worden en aan het eind van het jaar zouden er op een groot feest prijzen uitgedeeld worden. Om aandacht te trekken werd besloten om elf Londense taxi’s naar Nederland te halen en die met een gids en een KLM-stewardess aan boord het land in te sturen om de deelnemende reisbureaus te bezoeken en de deelnameformulieren en wat typisch Londense cadeautjes uit te delen en de spelregels nog eens uit te leggen. Robert ging naar Londen om de afspraken te maken en de Londense taxi’s op te halen. Alles liep op rolletjes toen de karavaan van taxi’s uit Londen vertrok richting veerboot in Harwich. Jammer genoeg miste de eerste taxi een afslag op de snelweg. Hij trapte stevig op de rem om alsnog af te slaan en gooide zijn stuur om, maar de taxi achter hem en nog twee taxi’s daar achter hadden daar niet op gerekend en dus was er een kettingbotsing van vier taxi’s op de snelweg. Twee van de taxi’s waren nogal zwaar beschadigd en moesten terug naar de stad. Twee vervangers werden opgetrommeld en gingen mee. De actie was een groot succes, er werd volop over geschreven in de media en vooral de reisvakbladen vonden het een mooi verhaal. Het afsluitingsfeest in het Apollo Hotel werd uitbundig gevierd. De winnaars kregen goudbaartjes en er werden veel reizen cadeau gedaan aan de reisagenten die de meeste stickers hadden verzameld. De Londense directie van Trusthouse Forte was opgetogen en er werd bij het afsluitingsfeest een persoonlijke boodschap van de hoogste baas Lord Charles Forte voorgelezen.
Nieuw avontuur in het Midden-Oosten
Dit soort activiteiten en het succes van het Amsterdamse kantoor bleven niet onopgemerkt. Robert werd in 1984 benaderd om naar Dubai te komen en voor Trusthouse Forte de rol van Director of Sales en Marketing voor het Midden-Oosten te aanvaarden. Dit leek ons wel wat. We moesten wel eerst uitvinden wat er in dat deel van de wereld zoal mogelijk was voor ons gezin. Een huis, scholen, winkels, wat is er wel en wat niet en hoe is de situatie daar in het Midden-Oosten. Robert maakte een fact-finding reisje naar Dubai en kwam enthousiast terug. Dubai zou onze volgende bestemming worden. We verhuurden ons huis in Sassenheim. In de zomer van 1984 vlogen we met de KLM van Schiphol naar Dubai, een nieuw avontuur tegemoet.